Data: 11.07.2012
Autor: Beata Branicka

Krótka historia pewnej piwnicy, czyli o początkach EL Klubu Jazzu Tradycyjnego

Przypadkowe spotkanie w radiowęźle ówczesnego "Zamechu" Jerzego Wojewskiegi i Stanisława Cejrowskiego było jednym z impulsów założenia EL Klubu Jazzu Tradycyjnego. W tym samym czasie Nina i Jerzy Błeszyńscy wraz ze wspomnianym Jerzym Wojewskim tworzyli Teatrzy Muzyki Mechanicznej POPS. Wojewski miał płyty, a Błeszyńscy rzadkość w owych czasach – magnetofon.

I tak, jesienią 1962 roku po raz pierwszy w piwnicy Galerii EL (obecnie Klub Środowisk Twórczych KRYPTA) odbyły się pierwsze Zaduszki Jazzowe. Zanim zaczęły się odbywać regularne spotkania i koncerty trzeba było uprzątnąć gruz, usunąć rury po byłej kotłowni i wyposażyć piwnicę. Za stoły i krzesła posłużyły własnoręcznie pocięte pnie topoli. Niepowtarzalnego nastroju dodały zdobyczne sprzęty - pianino, wymyślne fotele, zegar z "landszaftem" i stylowa szafa ze starymi kuflami. Nazwa klubu powstała jeszcze podczas prac remontowych, natomiast pierwsze zebranie organizacyjne odbyło się 17 listopada 1962r. Wybrano zarząd w składzie: Jerzy Wojewski – prezes, Stanisław Cejrowski – wiceprezes i Jerzy Bleszyński – sekretarz. W 1965 roku Cejrowskiego zastąpił Błeszyński, a sekretarzem została Nina Błeszyńska.

Pierwszą imprezą było spotkanie na gawędzie pt. „Jazz tradycyjny w Anglii”, którą prowadził Janusz Puckowski z Torunia. Od stycznia 1963 r. praca w klubie stała się systematyczna. Wkrótce powstał zespół muzyczny w składzie: Zygmunt Skierski – gitara, Leon Berdowski – kontrabas, Wacław Skierski - saksofon i Leszek Żurawski – perkusja.
Dużym wydarzeniem była wizyta w kwietnia 1963r. pierwszego prezesa Polskiej Federacji Jazzowej Romana Waschko, który już w czerwcu przyjechał do EL Klubu z Andrzejem Kurylewicziczem i Janem Ptaszynem Wróblewskim. Wizyty Waschko odbiły się echem w kraju, ponieważ EL Klub Jazzu Tradycyjnego był wówczas jedynym klubem tego typu w Polsce.

Latem 1963r. odbył się Przegląd Zespołów Jazzu Tradycyjnego, a jesienią występ London City Stompers z Anglii, który dalej udawał się na Jazz Jamboree' 63. Zaczęto wydawać klubowy biuletyn, by zachęcić miłośników jazzu do członkostwa korespondencyjnego. Pierwszy numer pochodzi z lipca 1963 r. W poczytnej wówczas gazecie "Sztandarze Młodych" ukazywały się wzmianki o działalności EL Klubu i zaczęły nadchodzić listy od fanów jazzu. Prowadzona z rozmachem również korespondencja zagraniczna przyniosła rezultaty. EL Klub nawiązał stały kontakt z New Orleans Jazz Museum, z nowoorleańskim Jazz Klubem i angielskim klubem Acker Bilka.
EL Klub Jazzu Tradycyjnego, obok wrocławskiego Hot Club Pałacyk i Krakowskiego Klubu Jazzowego Helikon, został zaliczony w sezonie 1963/64 do najbardziej aktywnie działających. W 1964 r. EL Klub Jazzu Tradycyjnego brał udział w organizacji kolejnego Przeglądu Zespołów Jazzu Tradycyjnego. Przegląd miał za zadanie podsumować dorobek muzycznego polskich zespołów jazzowych.

W kwietniu 1965r. w porozumieniu z Federacją Polskich Klubów Jazzowych, EL Klub Jazzu Tradycyjnego zorganizował I Międzynarodową Wystawę Kopert Płyt Jazzowych. Do organizacji włączyła się również „Ars Polona”, „Polskie Nagrania” oraz redakcje pism „Melodie” z Czechosłowacji, „Down Beat” z USA oraz „Jazz” z Polski. Przygotowania do wystawy trwały blisko dwa lata. Wydrukowano w języku angielskim w nakładzie 4 tys. egzemplarzy prospekt, który został rozesłany do wytwórni płytowych, popularyzatorów jazzu, periodyków jazzowych, rozgłośni radiowych i telewizyjnych kilkudziesięciu krajów. Prospekt zawierał oprócz zaproszenia dużo informacji o polskim ruchu jazzowym. Głównym celem wystawy było porównanie w skali międzynarodowej walorów artystyczno-reklamowych okładek płyt jazzowych. Na wystawę nadesłano 232. koperty płytowe i projekty reprezentujące 26 wytwórni z dziesięciu państw. W czasie trwania wystawy w Galerii EL i w EL Klubie występowały krajowe zespoły oraz odbywały się koncerty odtwarzane z płyt.

W listopadzie 1965r. w Galerii EL pokazane zostały retrospektywnie plakaty imprez jazzowych minionego Dwudziestolecia. Z Elbląga wystawa przeniesiona została do Warszawy, gdzie eksponowana była w kuluarach Filharmonii Narodowej w czasie międzynarodowego festiwalu Jazz Jamboree, w styczniu 1966 r. była eksponowana w Pradze, następnie w ówczesnym Związku Radzieckim, w Tallinie. Nagrodzone i wyróżnione prace były eksponowane w maju 1966r. na Międzynarodowych Targach Książki w Warszawie.
Kolejnym przedsięwzięciem było zorganizowanie I Parady Jazzowej w maju 1965r. W paradzie wzięły udział m.in. zespoły: A. Kurylewicza, K. Komedy, Z. Namysłowskiego, A. Trzaskowskiego i wiele innych z polskiej czołówki jazzowej i dwa zespoły zza granicy.
Nastepną imprezą był Przegląd Zespołów Tradycyjnych, w kwietniu 1966r. Festiwal Muzyki Nastolatków i wiele kolejnych. W póżniejszym okresie, prócz spotkań jazzowych w piwnicy odbywały się spotkania o różnym charakterze, choć głównie jazzowo-radiowe, bo założyciele EL Klubu Jazzu Tradycyjnego utrzymywali kontakty również z Radiem Gdańsk. Od samego początku, gdy odkryto piwnicę, bywały tu znakomitości różnych sztuk: Wojciech Siemion, Wanda Warska, Marek Karewicz, Eryk Lipiński, Jerzy Waldorff, Stanisław Lorenc, a przede wszystkim plastycy: Henryk Stażewski, Magdalena Abakonowicz, Kiejstut Bereźnicki i inni czołowi polscy plastycy.

Tak się przedstawia wycinek historii EL Klubu Jazzu Tradycyjnego. Wycinek, ponieważ nie wspomniano tu o wielu wydarzeniach, np. występie londyńskiego zespołu The Atoms, który na tamte czasy był również wydarzeniem i o wielu innych. Jak widać, brak internetu, łatwości połączeń telekomunikacyjnych i innych zdobyczy techniki nie są przeszkodą, by zrobić tak wiele w tak krótkim czasie. Wystarczył zapał założycieli EL Klubu.

18 lipca w Krużganku Galerii EL odbędzie się wystawa zdjęć dotycząca EL Klubu Jazzu Tradycyjnego, która potem na stałe zostanie przeniesiona do wspomnianej piwnicy w której od 1996 roku istnieje Klub Środowisk Twórczych KRYPTA, który organizuje koncerty jazzowe i jam session.

---

Sponsorzy Galerii EL: Kania MebleKwiaciarnia Zielony Gaj